Schrammen en co in Torajaland, verslag deel 3

Deel 3 Reisverslag Sulawesi, Torajaland: deel 3, 15 en 16juli

Vandaag gaan we naar Torajaland! In haar tv-serie besteedde Erica Terpstra speciale aandacht aan Torajaland en nu gaan wij het echt met onze eigen ogen zien!!
Het wordt een lange reis van 7 uur, maar Sapa drukt het gaspedaal goed in en we vorderen snel. We lunchen onder het genot van een magnifiek uitzicht. Via allerlei kleine dorpjes komen we opeens in bosgebied. Prachtig groen: we passeren geweldig hoge bomen met enorme bladeren totdat we uiteindelijk de poort Tanah Toraja doorkomen. Het eerste wat opvalt zijn de vele tongkonan-huizen. Huizen op palen, met een dak in de vorm van een boot. En druk bewerkte huizen ook: houtsnijwerk en beschilderingen.
Ons hotel is ook compleet in die stijl. In de "tuin" van het hotel staan meerdere tongkonanhuisjes en we vergapen ons aan het uitzicht. Eric, Carla, Alfons (ja echt waar) en Maikel nemen een plons in het zwembad en na wat andere verfrissingen genieten we van het avondeten dat opnieuw niet helemaal bestaat uit onze oorspronkelijke bestellingen, want hahahaha, wederom zijn niet alle gerechten beschikbaar.
De volgende dag start onze kennismaking écht met de cultuur van de Toraja. En die is INDRUKWEKKKEND. Deze dagen hebben we een gids, Josep, zelf een Toraja. Hij brengt ons naar een lokale markt, waar we bluppende vissen uitgespreid op tafels zien liggen. Marietta loopt toch liever op een groente- en fruitmarkt. Carla ook hoor. Gelukkig komen we daar ook terecht en Josep, achternaam Nazaret, laat ons voor ons nieuwe vruchten en specerijen  zien. De weg vervolgt naar de buffelmarkt. Een veld vol met buffelhandelaren. We krijgen uitleg over de prijzen. Onbetaalbaar haast. Bijvoorbeeld een mooie volwassen zwart-witte buffel is tussen de €13000 en €23000 waard, naar gelang de lengte van zijn hoorns!!!! Ook lopen we even langs de varkensmarkt. Daar zien we varkens vastgebonden op bamboeplanken, allemaal apart. Hoe groter de buik van het varken, hoe hoger de prijs. We moeten even over ons gevoel voor dierenwelzijn stappen. Brrrrrr. Maar, is de markt afgelopen en is het varken niet verkocht, dan mag het weer vrij rondlopen.
Dan brengt Josep ons naar de top van een heuveldorp, waarvandaan we moeten afdalen naar een kampong.  Het heeft geregend dus het onverharde slingerpad omlaag en omhoog en omlaag is een modderig, glibberig kleipad geworden. Al glijdend, roetsjend en onder de modder bereiken we een begrafenisceremonie.  Deze worden altijd opengesteld voor een ieder die hierbij aanwezig wil zijn naast alle genodigden. Deze genodigden (soms komen er wel 2000 gasten) komen uit het gehele land naar zo'n begrafenis en het is dan ook een echte sociale aangelegenheid. Voor het Toraja volk zijn rituelen zoals hun voorouders al deden een manier van leven. Het is dus een uitgebreid begrafenisritueel. Het is wel gebruikelijk dan wat mee te nemen voor de familie van de overledene. Josep had namens ons suiker en sigaretten gekocht, zodat we dit konden aanbieden aan de nabestaanden. Gelukkig hoefden we geen varken mee te nemen of zo, zoals Erica Terpstra want ik weet niet of we dan wel waren gegaan. 

De overledene bleek een vrouw te zijn. Zij was, zo hoorden we van Josep  3 jaar geleden overleden en was toen tussen de 70 en 80 jaar oud. Deze overleden vrouw heeft gedurende deze drie jaar in de woning van de familie gelegen. Tegenwoordig wordt het lichaam meestal bewaard d.m.v. een formaldehyde-injectie (het lichaam wordt dus op sterk water gezet). Vroeger gebeurde dit vooral door het lichaam te balsemen.  De overledene maakt nog deel uit van de gemeenschap en krijgt altijd tijdens maaltijden als eerste eten aangeboden. Het aantal jaar dat de overledene nog bij de familie in huis is, is afhankelijk van financiële middelen die nodig zijn om deze enorme ceremonie te kunnen bekostigen. Als de ceremonie start, ligt de overledene met haar hoofd richting het oosten en voeten naar het westen, op een midden terrein in een speciaal hiervoor gebouwde tongkonan. Deze wordt ook gebruikt voor vervoer naar de laatste rustplaats en wordt daarna vernietigd. Wij zagen dat er door de aanwezige gasten steeds volgens een ritueel met dansers, buffels en varkens werden aangeboden aan de familie van de overledene. Wij waren aanwezig op dag 1 van het begrafenisritueel dat meestal 5 of soms zelfs meerdere dagen duurt. Het ritueel slachten van de buffels en varkens is meestal pas op dag drie en hebben wij (gelukkig) niet gezien. Volgens het ritueel zijn deze buffels belangrijk. Ze moeten de overledene namelijk helpen op haar tocht naar het hiernamaals (Puya). Het  vlees wordt eerlijk verdeeld onder alle aanwezige families. De kist met de overledene wordt op de laatste dag van de ceremonie door familieleden naar haar laatste rustplek gebracht. 

Wat heel bijzonder is, is dat we uitgenodigd zijn om bij een familie te zitten, die de begrafenis bijwoont. Het doet een beetje denken aan een loge van bamboe. Maar het is heel speciaal dat we hiervoor zijn uitgenodigd, zo dichtbij en persoonlijk! Ook een leuk gesprekje gehad en weer diverse fotoshoots, met deze gastvrije mensen (we kregen weer thee/koffie en allerlei koekjes aangeboden) en ze hoopten ook dat we langer konden blijven. Maar we gingen weer verder...om te lunchen.
We bereikten een restaurant hoog op een berg met een panaroma....machtig. Voor het eerst in haar leven zag Marietta ( en de rest) twee vliegende herten in gevecht (kevers) op het hekje van het restaurant.
Josep bracht ons daarna naar het museum van de tongkonans, in Kete Kesu. Hij legde ons uit wat de betekenis is van de buffelhoorns en de buffelkop op de voorkant van het huis. Hij toonde ons de plek waar de placenta na de geboorte van een baby wordt begraven, vlakbij één van de tongkonanhuizen. Een mooi ritueel met betekenis. 
We zijn erg onder de indruk van de ervaringen en vertellingen van Josep. In ėėn van de huizen vertelde hij zijn eigen verhaal, hoe hij zelf in zo'n huis gewoond heeft.
's Avonds bij Café Arras in Rantepao gegeten, een aanrader van Josep en nu ook van ons! Sapa bracht ons met het busje erheen en bleef de hele tijd op ons wachten.
16 juli